على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2707

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قمدود ( qomdud ) ص . ع . رجل قمدود : مرد ستبر . و مرد درشت اندام . قمر ( qamr ) م . ع . قمره قمرا ( از باب ضرب ) : بازى قمار كرد با او . و غالب آمد او را در بازى . و قامره مقامرة فقمره قمرا ( از باب نصر ) : مفاخره كرد و نبرد نمود با او دربازى قمار پس غالب آمد او را . و نيز قمر : نكاح كردن و عروسى كردن . قمر ( qomr ) ا . ع . موضعى در پشت بلاد زنگ كه از آنجا آرند ورق القمارى را كه برگ درختى است تند بوى خوش مزه . قمر ( qomr ) ا . ع . ج . قمرية ( qomriyyat ) و گفته‌اند : قمر جمع اقمر است و يا جمع قمرى ( qomriyy ) . قمر ( qomr ) ص . ع . ج . اقمر و قمراء . قمر ( qamar ) ا . ع . ماه . ج : اقمار . و تازيان از شب سيوم هر ماه تا شب بيست و ششم و يا بيست و هفتم ماه را قمر گويند و در غير آن هلال نامند . و قمر المقنع : ماه نخشب . و بنو قمر : نام گروهى از تازيان . و غب القمر : نام موضعى . قمر ( qamar ) م . ع . قمر السقاء قمرا ( از باب سمع ) : بركنده شد پوست بيرونى آن خيك از پوست درونى . و قمر الرجل : خيره شد چشم آن مرد از برف و نديد آن مرد در برف . و قمر فلان : بيدار ماند فلان در شب مهتاب و نخوابيد . و قمرت الابل : سيراب شدند شتران . و قمر الكلا : بسيار شد گياه . و قمر الماء و غيره : بسيار شد آب و جز آن . و قيل : قمرت القربة : رسيد چيزى به آن خيك از قمر مانند سوختگى و داخل گرديد آب در ميان پوست درونى و پوست بيرونى آن . قمر ( qamar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماه و كوكا و لوخن . و باصطلاح كيميا : سيم و نقره . و قمر بنى هاشم : عباس بن امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام . قمر ( qamer ) ص . ع . ماء قمر : آب بسيار . و نيز قمر : صفت مرهمة معانى كه در قمر قمرأ بيان كرديم . مر . قمر ( qamar ) . قمراء ( qamr ' ) ص . ع . مؤنث اقمر . مر . اقمر . و اتان قمراء : ماده خر سپيد مايل بتيرگى . قمراء ( qamr ' ) ا . ع . ماهتاب و روشنائى ماه . و شبى كه در آن ماه باشد . و نام مرغى . قمران ( qamar ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : ماه و آفتاب . قمرة ( qomrat ) ا . ع . رنگى مايل بسبزى و يا سپيدى با اندك تيرگى . قمرة ( qamerat ) ا . ع . شبى كه در آن ماه باشد . قمرة ( qamerat ) ص . ع . مؤنث قمر ( qamer ) . قمرز ( qomarez ) و ( qommarez ) ا . ع . خرد گوش كوتاه بالا . قمرصة ( qamrasat ) م . ع . قمرص قمرصة : خورد بادام را . قمرگاه ( qamar - g h ) ا . پ . محاط شكارگاه جرگه . قمرون ( qamrun ) ا . پ . ملخ دريائى . قمرى ( qomri ) ا . پ . فاخته . قمرى ( qamari ) ص . پ . منسوب بقمر كه بمعنى ماه باشد . قمرى ( qamari ) ا . پ . يك قسم پولى رايج عراق عرب . قمرى ( qamariyy ) ص . ع . منسوب بقمر . قمرية ( qomriyyat ) ا . ع . مرغى از جنس فاخته . ج : قمارى ( qam riyy ) و قمر ( qomr ) . و يا مادهء آن را قمرية گويند و نر را ساق حر . قمرين ( qamarayne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : ماه و آفتاب . قمز ( qamz ) م . ع . قمزه قمزا ( از باب نصر ) : جمع كرد و فراهم آورد آن را . و قمز الشيئ : گرفت آن چيز را به اطراف انگشتان . قمز ( qamaz ) ا . ع . فرومايهء بىخير . و رايگان از مال . قمز ( qomaz ) ص . ع . الكلاء قمز قمز يعنى گياه‌ها منقطع و پراكنده‌اند و بهم اتصال ندارند . قمز ( qomaz ) ا . ع . ج . قمزة ( qomzat ) . قمزة ( qomzat ) ا . ع . يك مشت بهم چفسيدهء از خرما و جز آن . و آن جزء از گياه كه در آن دانه باشد . و گوشت بهم چفسيدهء سخت . ج : قمز ( qomaz ) . قمس ( qams ) م . ع . قمس فى الماء قمسا ( از باب نصر و ضرب ) : غوطه خورد در آب . و قمسه فى الماء : غوطه داد او را در آب ( لازم و متعدى ) . و قامسه مقامسة فقمسه ( از باب نصر ) : مفاخرت كرد او را در غوطه ورى و غوص پس چيره شد به روى و غالب آمد او را . و قمس الولد فى بطن امه : اضطراب كرد بچه در شكم مادر خود . قمس ( qommas ) ا . ع . مرد شريف . قمش ( qamc ) م . ع . قمش الشيئ قمشا ( از باب نصر ) : فراهم كرد آن چيز را از اين جا و آنجا . قمص ( qams ) م . ع . قمص الفرس و غيره قمصا و قماصا و قماصا ( از باب ضرب و نصر ) : برجست اسب و جز آن